چرخش مچ پا به داخل در کودکان یکی از تغییراتی است که ممکن است هنگام راه رفتن یا دویدن بیشتر به چشم بیاید، آیا این وضعیت بخشی از روند طبیعی رشد کودک است یا نشانهای از وجود مشکل در استخوان ها و مفاصل است؟ در برخی کودکان، چرخش پا به سمت داخل با افزایش سن و تکامل سیستم اسکلتی به تدریج اصلاح میشود؛ اما گاهی منشأ آن به ساختار استخوان ران، ساق پا یا وضعیت کف پا مربوط است و شناخت علت این حالت و زمان نیاز به بررسی تخصصی کمک میکند تا در صورت لزوم، اقدامات درمانی مناسب به موقع انجام شوند.
چرخش مچ پا به داخل در کودکان چیست؟
چرخش مچ پا به داخل در کودکان نوعی ناهنجاری با چالش بسیار شناخته میشود. کودکان که دچار این ناهنجاری میشوند، در زمان راه رفتن پای خود را به سمت داخل میچرخانند که باید در کودکی تشخیص و درمان شود. عوامل مختلفی باعث ناهنجاری چرخش مچ پا به داخل در کودکان میگردد، از مهمترین عوامل چرخش مچ پا مشکلات مادرزادی و اختلالات ژنتیکی و صافی کف پا است. این بیماری گاها در یک و در برخی موارد در هر دو پا به وجود میآید.
چرخش پا به سمت داخل یا خارج پا
علائم چرخش مچ پا به داخل در کودکان
علائم چرخش مچ پا به داخل در کودکان هنگام راه رفتن یا دویدن بیشتر دیده میشوند و این نشانهها در کودکان متفاوتاند و ممکن است در یک یا هر دو پا مشاهده شوند.
- قرار گرفتن پا به سمت داخل هنگام راه رفتن یا دویدن
- تفاوت در جهت قرارگیری یک پا نسبت به پای دیگر
- زمین خوردن یا گیر کردن پاها به یکدیگر هنگام حرکت
- درد یا ناراحتی در پا هنگام فعالیت، در برخی کودکان

علت چرخش مچ پا به داخل در کودکان
چرخش مچ پا به داخل در کودکان به وضعیت کف پا یا جهت قرارگیری استخوان های ساق و ران مربوط است و علت این حالت در کودکان یکسان نیست و برای تشخیص آن باید وضعیت پا و راه رفتن کودک بررسی شود.
چرخش استخوان ران به داخل
در برخی کودکان، جهت قرارگیری استخوان ران باعث میشود زانو و پا هنگام راه رفتن به سمت داخل قرار بگیرند و این وضعیت با روند رشد کودک تغییر میکند، بررسی جهت حرکت پا به شناسایی منشأ چرخش کمک میکند.
چرخش استخوان ساق پا به داخل
گاهی جهت قرارگیری استخوان ساق باعث میشود پا هنگام راه رفتن به سمت داخل بچرخد و این حالت ممکن است در یک یا هر دو پا دیده شود، پزشک با بررسی وضعیت ساق و راه رفتن کودک آن را ارزیابی میکند.
وضعیت کف پا
وضعیت کف پا نیز ممکن است در ظاهر قرارگیری پا و مچ نقش داشته باشد، برای مثال، صافی کف پا با تغییر نحوه قرار گرفتن پا همراه است و بررسی کف پا به تشخیص علت ظاهری چرخش کمک میکند.
عوامل مادرزادی و ژنتیکی
برخی ویژگی های ساختاری پا ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشند یا با عوامل ژنتیکی مرتبط باشند و این ویژگیها بر جهت قرارگیری پا اثر میگذارند، تشخیص نقش آنها به معاینه کودک نیاز دارد.
بیشتر بخوانید: دررفتگی مادرزادی مفصل زانو

تفاوت چرخش مچ پا به داخل با پای پرانتزی و ضربدری
چرخش مچ پا به داخل در کودکان بیشتر به جهت قرارگیری پا هنگام راه رفتن اشاره دارد، در حالی که پای پرانتزی و ضربدری به ظاهر راستای زانوها مربوطاند، این وضعیتها ممکن است در نگاه اول مشابه به نظر برسند، اما محل و نحوه مشاهده آنها متفاوت است.
| وضعیت | تفاوت ظاهری | محل اصلی مشاهده |
|---|---|---|
| چرخش پا به داخل | قرار گرفتن پا به سمت داخل، به ویژه هنگام راه رفتن | جهت قرارگیری پا |
| پای پرانتزی | فاصله داشتن زانوها از یکدیگر هنگام قرار گرفتن مچ پاها کنار هم | راستای زانوها |
| پای ضربدری | فاصله داشتن مچ پاها از یکدیگر هنگام قرار گرفتن زانوها کنار هم | راستای زانوها |
روش های تشخیص چرخش مچ پا به داخل در کودکان
برای تشخیص چرخش مچ پا به داخل در کودکان، پزشک وضعیت پا و نحوه راه رفتن کودک را بررسی میکند، این بررسی به شناسایی منشأ چرخش و تصمیمگیری درباره پیگیری مناسب کمک میکند.
- معاینه فیزیکی، پزشک وضعیت پا، مچ، ساق و ران کودک را بررسی میکند تا منشأ احتمالی چرخش مشخص شود.
- بررسی نحوه راه رفتن کودک، جهت قرارگیری پاها و نحوه حرکت کودک هنگام راه رفتن ارزیابی میشود.
- تصویربرداری در صورت نیاز، پزشک بر اساس یافته های معاینه و شرایط کودک، درباره نیاز به تصویربرداری تصمیم میگیرد.
روش های درمان چرخش مچ پا به داخل در کودکان
روش درمان چرخش مچ پا به داخل در کودکان به علت، شدت وضعیت و سن کودک بستگی دارد و پزشک پس از بررسی پا و راه رفتن کودک، درباره نیاز به پیگیری یا درمان مناسب تصمیم میگیرد.
معاینه و پیگیری روند رشد
در برخی کودکان، چرخش پا با رشد به تدریج تغییر میکند و تنها به پیگیری نیاز دارند، پزشک در معاینه، وضعیت پا و نحوه راه رفتن کودک را بررسی میکند و مراجعه های بعدی نیز بر اساس شرایط کودک تعیین میشوند.
تمرینات و فیزیوتراپی
در برخی موارد، پزشک برای بهبود حرکت یا رسیدگی به مشکلات همراه، فیزیوتراپی را پیشنهاد میکند و تمرینها باید متناسب با وضعیت کودک و زیر نظر متخصص انتخاب شوند، انجام خودسرانه تمرینها جایگزین بررسی علت چرخش نیست.

استفاده از کفی یا وسایل کمکی
اگر وضعیت کف پا یا مشکلات همراه به بررسی نیاز داشته باشد، پزشک استفاده از وسایل کمکی را ارزیابی میکند و انتخاب کفی یا وسیله مناسب به شرایط هر کودک بستگی دارد، این وسایل برای همه انواع چرخش پا لازم نیستند و نباید خودسرانه استفاده شوند.
جراحی در موارد خاص
جراحی معمولا تنها در شرایط خاص و پس از بررسی تخصصی مطرح میشود و پزشک شدت مشکل، منشأ چرخش و تأثیر آن بر حرکت کودک را در تصمیمگیری در نظر میگیرد، انتخاب این روش به ارزیابی دقیق و شرایط هر کودک وابسته است.
بیشتر بخوانید: بیماری های ارتوپدی اطفال
چرخش مچ پا به داخل در چه سنی شایعتر است؟
چرخش مچ پا به داخل در کودکان بیشتر در سالهای اولیه کودکی دیده میشود، اما زمان مشاهده آن بسته به منشأ چرخش میتواند متفاوت باشد، سن کودک به تنهایی برای تشخیص علت یا تصمیمگیری درباره نیاز به درمان کافی نیست؛ بنابراین منش و وضعیت چرخش در هر کودک به صورت جداگانه بررسی میشود.
چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟
چرخش مچ پا به داخل در کودکان همیشه به درمان نیاز ندارد، اما توجه به علائم همراه و نحوه حرکت کودک مهم است، در صورت مشاهده موارد زیر، برای بررسی وضعیت پا و راه رفتن کودک به بهترین فوق تخصص ارتوپدی کودکان مراجعه کنید:
- درد یا ناراحتی پا هنگام فعالیت
- زمین خوردن مکرر یا گیر کردن پاها به یکدیگر هنگام حرکت
- تفاوت قابل توجه در جهت قرارگیری دو پا
- اختلال در راه رفتن یا انجام فعالیت های روزمره
- شدیدتر شدن چرخش یا نگرانی درباره روند تغییر آن با رشد کودک
سوالات متداول
چرخش مچ پا به داخل در کودکان در مواردی طبیعی است، به عنوان مثال در کودکان که هنوز در حال رشد هستند و این وضعیت به صورت خود به خودی در طول رشد و تقویت عضلات پا ترمیم میشود و نیاز به درمان ندارد.
در صورتی که چرخش مچ پا به داخل در کودک شما به طور شدید باشد، باعث مشکلاتی مانند درد، ناراحتی، مشکلات در راه رفتن یا تأثیر منفی بر عملکرد روزمره شود، باید برای درمان اقدام کنید.
کف پا صاف و کف پا بدون گودی میتواند باعث چرخش مچ پا به داخل شود و این وضعیت معمولا به علت ضعف عضلات پا به وجود میآید.
در نهایت…
چرخش مچ پا به داخل در کودکان گاهی مادرزادی است یا بر اثر حادثه ایجاد میشود و با روشهای مختلف قابل درمان است، برای درمان، ابتدا باید علت آن مشخص شود، با مشاهده علائم در کودکی به پزشک متخصص مراجعه کنید، زیرا درمان در بزرگسالی با شکلگیری استخوانها دشوارتر است.
سلام پای چپ کودک ۸ ساله من موقع راه رفتن به داخل هست و باعث میشه سرعت عملش پایین اومد و در زمانی که چهار پنج ساله بود زیاد زمین میخورد.آیا برای درمانش باید به ارتوپد مراجعه کنم؟