زانو درد در کودکان همیشه نگران کننده نیست، اما چه زمانی باید آن را جدی گرفت؟ این عارضه شایع دلایل مختلفی دارد که برخی از آنها طبیعیاند و برای اغلب افراد اتفاق میافتند، با اینحال، اگر درد کودک بیش از حد شدید شود یا بیش از یک هفته ادامه پیدا کند، نشانه عارضه ای خاص یا آسیب زانو است، در ادامه با علائم، دلایل و درمان زانو درد در کودکان بیشتر آشنا میشویم.

اهمیت بررسی زانو درد در کودکان
بررسی زانو درد در کودکان به شناخت بهتر وضعیت کودک و انتخاب روش مناسب برای رسیدگی به آن کمک میکند، ثبت زمان شروع، محل و شدت درد، مدت ادامه یا تکرار آن و تأثیرش بر فعالیت های روزمره اطلاعات مفیدی در اختیار پزشک قرار میدهد و همچنین توضیح شرایطی که درد در آنها ظاهر میشود یا تغییر میکند و بیان نشانه های همراه، به بررسی دقیقتر علت درد کمک میکند.
بیشتر بخوانید: انحراف زانو در کودکان
علت زانو درد در کودکان
همانطور که گفتیم زانو درد در کودکان دلایل مختلفی دارد که در هر فرد متفاوت است، در ادامه مهمترین دلایل زانو درد کودکان را بررسی میکنیم.
آسیب به زانو
گاهی ممکن است به دلیل ضربه، فشار یا حوادث، درد زانو در کودکان ایجاد شود و از آنجایی که کودکان فعالیت جسمانی زیادی دارند عمدتا استخوان، مفصل، رباط و تاندون ها تحت فشار بالاتری نسبت به ظرفیت خود قرار میگیرند، در این موارد استفاده از کیسه آب یخ و بی حرکت کردن زانو به برطرف شدن درد کمک میکند.

بیشتر بخوانید: دررفتگی مادرزادی مفصل زانو
عفونت باکتریایی
در برخی موارد عفونت در ناحیه زانو باعث ایجاد درد نگران کننده میشود و معمولا عفونت باکتریایی زانو باعث تورم و درد شدید میشود و از راه رفتن جلوگیری میکند، استفاده از آنتی بیوتیک ها به برطرف شدن این عارضه کمک میکند.
آرتریت جوانان
آرتریت جوانان یک بیماری خود ایمنی است که بیشتر کودکان ۲ تا ۱۶ ساله را درگیر میکند و این بیماری باعث التهاب و خشک شدن مفصل، کاهش بافت غضروف و در نتیجه درد زانو می شود، معمولا درد ناشی از این بیماری در صبح و بعد از بیدار شدن بیشتر است و علت این بیماری نامشخص است و حتما باید تحت نظر پزشک کنترل شود.
بیماری ازگود اشلاتر
بیماری اُزگود اشلاتر یک علت رایج زانو درد در کودکان است که علامت اصلی آن یک ضایعه کوچک زیر زانو و جلو ساق است و این بیماری در سنین بین ۹ تا ۱۵ سالگی یعنی سن بلوغ بروز پیدا میکند، معمولا درد زانو بعد از ورزش و فعالیت بیشتر میشود و هر دو زانو را درگیر میکند، معمولا با توقف رشد کودک، درد نیز برطرف شده و عملا بیماری درمان میشود.
سندروم زانوی پرشکاران
زانوی پرشکاران یک اختلال دیگر مربوط به زانو است که بر تاندون متصل به زانو تاثیر میگذارد و این تاندون به دلیل پریدن یا نشست و برخاست زیاد آسیب دیده و درد ایجاد میکند، درد زیر زانو در این افراد و خصوصا کودکان شایع است و معمولا با کاهش فعالیت و استراحت بهبود مییابد.
بیشتر بخوانید: تشخیص صافی کف پا در کودکان

علائم زانو درد در کودکان
زانو درد در کودکان یک علامت شایع است که ممکن است نشانگر یک بیماری یا عارضه باشد و اغلب کودکان در دوره جهش رشدی یا بلوغ خود به صورت مقطعی احساس درد در زانو یا ساق پا را تجربه میکنند، معمولا علائم درد زانو پس از فعالیت های ورزشی، بازی یا پریدن تشدید میشود و برخی از علائم زانو درد در کودکان که که باید مراقب آنها باشید شامل:
- تورم و التهاب در پی درد زانو
- احساس خستگی و ضعف مداوم همراه با درد
- لنگیدن حین فعالیت یا استفاده از یک پا برای بالا رفتن از پله
- بثورات پوستی غیر معمول در اطراف زانو
- تب بالا
- گرم و قرمز شدن زانو
- کودک قادر به حرکت عادی یا تحمل وزن خود نباشد.
- قفل شدن مکرر زانو
زانو درد در کودکان در سنین مختلف
زانو درد در کودکان در سنین مختلف با نوع فعالیت، آسیب یا برخی بیماری ها مرتبط است، توجه به سن کودک و نشانه های همراه به بررسی دقیقتر درد کمک میکند، اما سن به تنهایی علت آن را مشخص نمیکند.
زانو درد در کودکان خردسال
در کودکان خردسال، بیان محل و شدت درد دشوار است و والدین متوجه تغییر در راه رفتن یا فعالیت کودک میشوند، ضربه هنگام بازی یکی از مواردی است که باید بررسی شود و اگر کودک نمیتواند وزن خود را روی پا تحمل کند یا زانو متورم، گرم یا همراه تب است، ارزیابی فوری پزشکی لازم است.
زانو درد در کودکان سن مدرسه
در سن مدرسه، بازی و فعالیت های بدنی ممکن است با ضربه یا فشار به زانو همراه شوند، ثبت زمان شروع درد و ارتباط آن با فعالیت به پزشک در بررسی علت کمک میکند و درد مداوم، لنگیدن یا تورم را نباید صرفاً به رشد نسبت داد و باید بررسی پزشکی انجام شود.
زانو درد در نوجوانان
در نوجوانان، زانو درد پس از ورزش یا فعالیت هایی مانند پریدن بیشتر میشود، بیماری ازگود اشلاتر و زانوی پرشکاران از مواردی هستند که پزشک با توجه به محل درد و علائم بررسی میکند، ادامه درد یا تأثیر آن بر فعالیت روزمره نیاز به ارزیابی دارد.
| گروه سنی | موارد قابل توجه | زمان بررسی پزشکی |
|---|---|---|
| کودکان خردسال | تغییر راه رفتن، کاهش فعالیت یا احتمال ضربه | ناتوانی در تحمل وزن، تورم یا تب نیاز به ارزیابی فوری دارد. |
| کودکان سن مدرسه | ارتباط درد با بازی، فعالیت یا ضربه | در صورت درد مداوم، لنگیدن یا تورم مراجعه کنید. |
| نوجوانان | درد پس از ورزش یا فعالیت و محل آن | در صورت ادامه درد یا اختلال در فعالیت روزمره مراجعه کنید. |
تشخیص زانو درد در کودکان
تشخیص علت زانو درد در کودکان باید توسط افراد حرفهای و متخصص انجام شود و صرفا آن را درد رشدی تلقی کرد، کودکانی که فعالیت زیادی دارند و بیشتر در معرض آسیب ها قرار دارند حتما باید تحت پایش قرار بگیرند و تشخیص علت زانو درد با استفاده عکسبرداری، بررسی علائم جانبی، رادیوگرافی و ارزیابی حرکتی صورت میگیرد.
معمولا خود والدین میتوانند با اظهارات کودک در مورد نوع، شدت و محل درد اطلاعات کافی کسب کنند و در صورتی که علائم نگران کننده مذکور وجود داشت، به منظور تشخیص دقیق حتما باید به بهترین فوق تخصص ارتوپدی اطفال مراجعه کنید.

زانو درد در کودکان نشانه چه بیماری هایی است؟
زانو درد در کودکان گاهی نشانه بیماری هایی مانند آرتریت جوانان یا عفونت مفصل است، اما درد به تنهایی برای تشخیص این بیماریها کافی نیست و پزشک با بررسی وضعیت کودک، مدت و شدت درد و علائم همراه، علت احتمالی را ارزیابی میکند، اگر درد با تورم، تب یا ناتوانی در تحمل وزن روی پا همراه باشد، مراجعه سریع به پزشک اهمیت دارد.
بیشتر بخوانید: آرتروز زانو در کودکان چه علائمی دارد؟
درمان زانو درد در کودکان
درمان زانو درد در کودکان به علت درد و شدت علائم بستگی دارد و بهتر است پس از بررسی وضعیت کودک انتخاب شود، در ادامه روش هایی را که ممکن است برای کاهش درد یا درمان علت آن به کار روند، بررسی میکنیم.
استراحت و کاهش فعالیت
اگر درد پس از ورزش یا بازی بیشتر میشود، کاهش موقت فعالیت به کمتر شدن فشار روی زانو کمک میکند و بهتر است کودک تا زمان بهبود از فعالیت هایی که درد را تشدید میکنند، فاصله بگیرد، درباره زمان بازگشت به فعالیت، به ویژه اگر درد ادامه دارد، با پزشک مشورت کنید.
استفاده از کمپرس سرد
در مواردی که درد پس از ضربه یا فعالیت ایجاد شده است، کمپرس سرد به کاهش درد کمک میکند، کیسه یخ را داخل پارچه بپیچید و به طور مستقیم روی پوست کودک قرار ندهید، اگر درد شدید است یا همراه تورم و مشکل در راه رفتن دیده میشود، کودک را برای معاینه نزد پزشک ببرید.

درمان دارویی با نظر پزشک
پزشک با توجه به علت و شدت درد داروی مناسب را توصیه میکند و در صورت وجود عفونت باکتریایی نیز درمان با آنتیبیوتیک لازم است، از مصرف خودسرانه دارو برای کودک پرهیز کنید و دستور پزشک را درباره مصرف آن رعایت کنید.
درمان بیماری زمینهای
اگر زانو درد ناشی از بیماری هایی مانند آرتریت جوانان باشد، درمان علت زمینهای و پیگیری پزشکی اهمیت دارد، پزشک پس از بررسی علائم و وضعیت مفصل، روش مناسب را مشخص میکند و در صورت ادامه درد یا اثر آن بر فعالیت روزمره کودک، مراجعه برای ارزیابی ضروری است.

زمان مراجعه به پزشک
زانو درد در کودکان طبیعی و به دلیل آثاری از آسیب جزئی ناشی از بازی کودک است، معمولا این علامت جای نگرانی ندارد و پس از مدتی برطرف میشود، اما در صورتی که کودک علائم زیر را داشت، حتما باید به پزشک مراجعه کنید.
- در صورتی که درد بیشتر از ۲ هفته طول بکشد.
- بروز آسیب های شدیدتر در زانو
- تب یا سایر علائم سیستماتیک در کودک
- در صورتی که درد باعث لنگیدن کودک شود.
- درد زانو روی فعالیت های روزمره کودک اثر گذاشته باشد.
- شدت درد افزایش یافته و در حالت ثابت نیز وجود داشته باشد.
سوالات متداول
بخش زیادی از مفصل از مایع مفصلی تشکیل شده که با کاهش آب بدن، کم میشود، بنابراین کم آبی بدن نیز میتواند باعث درد زانو شود.
چاقی با افزایش فشار روی مفصل زانو ممکن است باعث درد یا حتی بدشکلی زانو شود و همچنین لاغری شدید ممکن است به آتروفی اسکلتی، پوکی استخوان و … منجر شود که در زانو درد موثر است.
به منظور برطرف شدن کامل درد بهتر است مفصل زانو در استراحت کامل باشد و تا چند روز بعد از برطرف شدن درد، به استراحت ادامه دهد.
در نهایت…
اگرچه در اغلب موارد زانو درد در کودکان طبیعی است اما این درد ممکن است علامتی از یک بیماری جدی باشد که بر رشد کودک تاثیر قابل توجهی داشته و نتایج غیر قابل جبرانی داشته باشد، به همین دلیل بهتر است هر گونه درد شدید زانو سریعا به پزشک اطلاع داده و از روش های تشخیصی لازم استفاده کنید.