کیست استخوان در کودکان به عنوان یکی از موارد شایع در کشور ایران به شمار میرود که بسیاری از اطفال با این اختلال مواجه میشوند. این عارضه در کودکان و نوجوانان شیوع بیشتری دارد. با توجه به پیشرفت علم و تکنولوژی روشهای درمانی گوناگونی جهت درمان این کیستهای استخوانی ابداع گردیده، اما تاکنون یک روش درمانی میان پزشکان توافق نشده است. با توجه به شیوع و گسترش کیست استخوان در کودکان به دنبال این هستیم تا در این مقاله به بررسی این موضوع به طور کامل بپردازیم، بنابراین تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
جهت مشاوره با دکتر رامین زرگرباشی فرم زیر را تکمیل کنید تا کارشناسان ما با شما تماس بگیرند:
کیست استخوان در کودکان چیست؟
کیست استخوانی در واقع سوراخی پر از مایع است که درون استخوانها ایجاد میگردد. این نوع کیستها که معمولا کودکان را درگیر میکنند چندان جدی نیستند، اما در برخی مواقع پزشک برای درمان آنها انجام جراحی را پیشنهاد میکند. به طور کلی اگر کیستهای استخوانی کوچک باشند و مشکل خاصی را برای بیمار ایجاد نکنند احتیاجی به درمان نخواهند داشت. کیست استخوانی در کودکان معمولا به صورت خود به خودی بهبود مییابد. پزشک ممکن است تا چندین سال به طور مداوم عکسبرداری را برای کودک تجویز کند تا از بهبود استخوانها و بزرگتر نشدن کیستها اطمینان یابد. در صورت ابتلای کودک به این بیماری به بهترین فوق تخصص ارتوپدی اطفال مراجعه کنید.
علائم کیست استخوان در کودکان
کیست استخوان در اطفال عموما علائم خاصی نداشته و میتواند استخوانها را ضعیف کند. اگر استخوان کودک به علت وجود کیست ضعیف شده باشد، تنها با وارد شدن یک آسیب جزئی دچار شکستگی میشود. شکستگیهایی که به دلیل وجود کیست در استخوان اتفاق میافتد را شکستگی پاتولوژیک میگویند. البته درد یکی از علائم این عارضه به شمار میرود و در واقع هنگامی که کودک زیاد راه میرود و یا فعالیتهای بدنی زیادی انجام میدهد با درد مواجه میشود. از آنجایی که دیواره استخوان بسیار نازک گردیده احتمال این که کودک با درد مواجه شود وجود دارد.
علائم کیست استخوان در کودکان عبارتند از:
1. درد و حساسیت در ناحیه آسیب دیده
یکی از علائم اولیه کیست استخوان در کودکان، درد مداوم یا تیز در ناحیهای است که کیست ایجاد شده است. این درد معمولاً به صورت نقطهای در استخوان یا مفصل احساس میشود و ممکن است با حرکات خاص یا فشار به ناحیه آسیبدیده بدتر شود. در برخی موارد، این درد شبها نیز تشدید میشود.
2. تورم و تغییر شکل استخوان
کیستهای استخوانی میتوانند باعث تورم در ناحیه آسیب دیده شوند. این تورم ممکن است به تدریج ایجاد شود و به صورت یک برجستگی در سطح استخوان یا مفصل قابل مشاهده باشد. اگر کیست رشد کند، ممکن است تغییراتی در شکل طبیعی استخوانها ایجاد کرده و استخوان به شکلی غیرطبیعی ظاهر شود.
3. مشکلات حرکتی و ضعف در استخوان یا مفصل
کیست استخوان میتواند منجر به مشکلات حرکتی شود. کودک ممکن است در حرکت دادن قسمتی از بدن دچار محدودیت شود یا احساس ضعف و ناتوانی در استخوان یا مفصل داشته باشد. این ضعف معمولاً به دلیل فشاری است که کیست بر ساختار استخوان یا مفصل وارد میکند.
4. لنگش یا تغییر در روش راه رفتن
یکی از علائم شایع کیست استخوان در کودکان، تغییر در روش راه رفتن است. به دلیل درد یا ضعف ناشی از کیست، کودک ممکن است شروع به لنگیدن کند یا روش راه رفتن او تغییر کند. این مشکل معمولاً در نواحی آسیبدیده همچون ران، ساق یا پا بیشتر مشاهده میشود.
5. شکستگیهای مکرر و غیرمعمول
کیستهای استخوانی به استخوانها آسیب میزنند و آنها را ضعیف میکنند. بنابراین، یکی از علائم مهم این بیماری، شکستگیهای مکرر است که ممکن است بدون دلیل یا به دلیل ضربههای کوچک یا فعالیتهای روزمره اتفاق بیفتد. این شکستگیها معمولا در نواحی که کیست وجود دارد، رخ میدهند.
6. کاهش دامنه حرکتی مفصل مربوطه
کیست استخوان ممکن است باعث محدودیت در حرکت مفصل درگیر شود. به این معنی که کودک قادر به انجام برخی حرکات طبیعی بدن خود نیست یا حرکت مفصل به سختی انجام میشود. این مشکل ممکن است در مفاصل مختلفی از جمله زانو، مچ پا، یا لگن مشاهده شود.
7. احساس گرما و قرمزی در ناحیه کیست
در برخی موارد، ناحیهای که کیست در آن تشکیل شده است ممکن است دچار قرمزی یا احساس گرما شود. این علامت نشاندهنده التهاب است و ممکن است با درد و تورم همراه باشد. این وضعیت معمولاً زمانی رخ میدهد که کیست دچار عفونت شده یا به بافتهای اطراف فشار وارد میکند.
این علائم میتوانند به تشخیص کیست استخوان در کودکان کمک کنند و در صورت مشاهده آنها باید برای بررسی بیشتر به پزشک متخصص مراجعه کرد. درمان به موقع میتواند از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند.
علل ایجاد کیست استخوان در کودکان
اگر چه در حال حاضر دنیای پزشکی بسیار پیشرفت کرده است، اما تاکنون پزشکان و محققان نتوانستهاند علت دقیق ایجاد کیست استخوان در میان کودکان و نوجوانان را تشخیص بدهند. البته تاکنون چند فرضیه توسط پزشکان مطرح شده است که آنها نیز در حد حدس و گمان بوده و تاکنون از لحاظ علمی اثبات نشدهاند. دور از ذهن نیست که طی سالهای آینده پزشکان بتوانند علت اصلی بروز کیستهای استخوانی را تشخیص بدهند و هر چه سریعتر اقدامات درمانی لازم را آغاز نمایند.
بیشتر بخوانید: صافی کف پا در کودکان
انواع کیست استخوان و تفاوت آنها
کیست استخوان کودکان به خصوص در سنین رشد فرزندان شما اتفاق میافتد. این کیستها در استخوانهای بلند بدن همچون بازو و ران ایجاد میشوند. بالا بودن سرعت رشد استخوانها طی این دوره احتمال ابتلا به کیست استخوان را افزایش خواهد داد. به طور کلی انواع کیست استخوان رایج در کودکان شامل دو گروه میشود که عبارتند از:
کیستهای استخوانی به تودههای پر از مایع یا بافت نرم در داخل استخوان گفته میشوند که میتوانند به دلیل مشکلات مختلفی ایجاد شوند. انواع مختلفی از کیستهای استخوان وجود دارد که هرکدام ویژگیهای خاص خود را دارند و از نظر منشا، علائم، و درمان متفاوت هستند. در ادامه، انواع اصلی کیستهای استخوانی و تفاوتهای آنها آورده شده است:
1. کیست استخوانی ساده (Simple Bone Cyst یا SBC)
- ویژگیها: این کیستها معمولا در استخوانهای بلند مانند استخوان ران یا ساق پا ایجاد میشوند. آنها معمولا در کودکان و نوجوانان مشاهده میشوند.
- علائم: اغلب هیچ علامتی ندارند و ممکن است به طور اتفاقی در تصویر برداری پزشکی شناسایی شوند. اما در بعضی موارد، ممکن است باعث درد یا شکستگی استخوان شود.
- درمان: اغلب نیازی به درمان خاصی نیست مگر اینکه کیست بزرگ شده و موجب شکستگی شود. در برخی موارد، میتوان از روشهای جراحی یا پرکردن کیست با مواد خاص استفاده کرد.
2. کیست اونوکلئولار (Aneurysmal Bone Cyst یا ABC)
- ویژگیها: این نوع کیست شامل فضاهای خالی است که پر از خون است و معمولاً در استخوانهای بلند و ستون فقرات ایجاد میشود. این کیست بیشتر در سنین کودکی یا نوجوانی دیده میشود.
- علائم: میتواند باعث درد، تورم، و حتی شکستگی استخوان شود.
- درمان: درمان شامل جراحی برای برداشتن کیست و در برخی موارد استفاده از پیوند استخوان برای ترمیم آسیب است.
3. کیست آوتولوگوس (Osteoid Osteoma)
- ویژگیها: این کیستها بیشتر در نواحی خاصی از استخوان مانند ران یا ستون فقرات رخ میدهند و معمولاً یک توده استخوانی کوچک ایجاد میکنند.
- علائم: درد شدید در شب که با داروهای ضد درد معمولی تسکین پیدا نمیکند.
- درمان: درمان معمولاً از طریق جراحی برای برداشتن توده استخوانی است.
4. کیستهای دنتوژنیک (Dentigerous Cyst)
- ویژگیها: این کیستها بیشتر در نواحی فک و در ارتباط با دندانهای نهفته مشاهده میشوند.
- علائم: ممکن است باعث تورم فک، درد یا مشکلات دندانی شود.
- درمان: معمولا جراحی برای برداشتن کیست و درمان دندانهای نهفته انجام میشود.
5. کیستهای استخوانی سرطانی یا متاستاتیک
- ویژگیها: این کیستها بهطور معمول در پی سرطانهایی مانند سرطان پستان، پروستات یا ریه در استخوانها ایجاد میشوند.
- علائم: درد و آسیب به استخوانها از جمله علائم شایع است.
- درمان: درمان متناسب با نوع سرطان و نیاز به درمانهای شیمیدرمانی، رادیوتراپی یا جراحی دارد.
6. کیست استخوانی غددی (Giant Cell Tumor)
- ویژگیها: این نوع کیست در مناطق خاصی از استخوان ایجاد میشود و شامل تودههایی از سلولهای بزرگ است که بهطور غیرطبیعی رشد میکنند.
- علائم: درد، تورم، و محدودیت در حرکت مفصل ممکن است مشاهده شود.
- درمان: معمولا نیاز به جراحی برای برداشتن کیست و در برخی موارد درمانهای اضافی مانند رادیوتراپی میتواند مورد نیاز باشد.
تفاوتهای اصلی:
- منشا: برخی کیستها بهطور طبیعی در بدن تشکیل میشوند (مثل کیستهای ساده استخوانی)، در حالی که برخی دیگر به دلیل بیماریهای خاص یا متاستاز از سرطانها بوجود میآیند.
- علائم: بعضی از کیستها ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند و صرفاً در تصویربرداریهای پزشکی شناسایی شوند، در حالی که برخی دیگر میتوانند درد یا تورم زیادی ایجاد کنند.
- درمان: درمان بسته به نوع کیست، محل آن و شدت علائم متفاوت است و میتواند شامل جراحی، درمان دارویی، یا حتی درمانهای ویژه برای سرطانها باشد.
تشخیص کیست استخوان در کودکان: چه آزمایشهایی لازم است؟
پزشکان برای تشخیص کیست استخوان در کودکان مراحل گوناگونی را انجام میدهند. به طور کلی فرآیند تشخیص این نوع کیستها در کودکان به شرح زیر است.
تاریخچه پزشکی
پزشک ابتدا درباره تاریخچه و علائم بیماری فرزندتان از شما سوالاتی خواهد پرسید تا از هر نوع تغییر در عملکرد استخوانها مطلع شود.
معاینه فیزیکی
پزشک مناطقی را که درگیر تورم و درد شده را بررسی میکند و تمامی موارد همچون حجم و شکل استخوان، حساسیت و نارسایی حرکت را نیز در نظر خواهد گرفت.
آزمایشات تصویری
پس از بررسی سوابق پزشکی و معاینات فیزیکی نوبت به آزمایشات تصویری میرسد که این آزمایشات شامل موارد زیر میگردد.
- اشعه ایکس: اشعه ایکس برای تشخیص این نوع کیست بسیار مفید بوده و میتواند ساختار و شکل کیستها را به خوبی نشان دهد.
- اسکن استخوان: این نوع تصویربرداری از طریق ماده رادیواکتیو صورت میگیرد و مناطقی که فعالیتهای غیرطبیعی دارند را نشان میدهد.
- آنژیوگرافی استخوان: در این روش یک ماده رادیواکتیو را به عروق استخوانی تزریق میکنند تا تصاویری کاملاً دقیق ارائه گردد.
- سی تی اسکن: در این نوع تصویربرداری، تصاویر مقطعی از تمامی استخوانها ارائه میگردد و پزشک میتواند تمامی جزئیات را به طور کامل بررسی کند.
- MRI: در این تصویربرداری تصاویری واضح از تمامی استخوانها، عروق و بافتهای نرم بدن ارائه میگردد و معمولاً جهت تشخیص دقیقتر توسط پزشک تجویز میشود.
بیشتر بخوانید: آکندروپلازی چیست؟
آیا کیست استخوان در کودکان خطرناک است؟
به طور کلی کیست استخوان تودهای غیرطبیعی است که درون استخوانها ایجاد میگردد و معمولاً غیرسرطانی و خوشخیم است. با این وجود میتوان گفت که میزان خطر این عارضه با توجه به نوع کیست، محل قرار گرفتن آن و اثراتی که روی استخوانهای کودکان یا سایر ساختارهای اطراف آن دارد متغیر خواهد بود.
معمولا کیستهای ساده استخوان چندان خطرناک نیستند، اما سبب تضعیف استخوانها و شکستگی خواهند شد. در صورتی که کیست استخوان در کودکان به موقع تشخیص داده نشود و درمانهای لازم صورت نگیرد ممکن است که کودک شما با مشکلاتی همچون دردهای مزمن و تغییر شکل استخوان مواجه گردد. در موارد نادر اگر کیستها با تغییرات غیرطبیعی و عفونت همراه باشند، اندکی خطرناک خواهند بود و به درمان فوری احتیاج خواهند داشت. بهترین روش جهت ارزیابی میزان خطر کیست موجود در استخوان مراجعه کردن به پزشکی متخصص جهت بررسی وضعیت فرزندتان است.
بیشتر بخوانید: سندروم باند ایلیوتیبیال
روشهای درمان کیست استخوان در کودکان
پزشکان برای درمان کیست استخوان کودکان از روشهای گوناگونی استفاده میکنند. انتخاب روش مناسب جهت درمان با توجه به علائم بیماری، مکان، اندازه و نوع کیست متفاوت است. گاهی اوقات تنها درمانهای غیرجراحی کفایت خواهد کرد، اما در برخی موارد نیز انجام جراحی ضرورت دارد. به طور کلی روشهای درمان این نوع کیست در میان کودکان شامل موارد زیر میگردد.
مشاهده و نظارت
در اکثر موارد کیستها کوچک و بدون علامت هستند و معمولاً به درمانهای فعال احتیاجی ندارند. در این شرایط پزشک توصیه میکند جهت انجام آزمایشات تصویری مکرر کیست اقدام کنید تا وضعیت آن دائما بررسی شود.
درمان دارویی
برخی از کیستهای استخوانی به کمک دارودرمانی درمان میشوند. داروهایی که توسط پزشک تجویز میشود موجب کاهش سایز و رشد کیستها خواهد شد.
جراحی جهت برداشتن کیست
اگر پزشک با دارو درمانی موفق به کنترل کیست نشود انجام جراحی را پیشنهاد میکند.
تخلیه و رفع محتویات درون کیست
در صورتی که حجم محتویات درون کیست زیاد باشد، پزشک نسبت به تخلیه آنها اقدام میکند تا به کاهش فشار درونی کیست کمک کند.
ترمیم استخوان
از آنجایی که کیست میتواند به ساختار استخوان صدمه بزند، جراحی میتواند شامل ترمیم استخوانها باشد.
تزریق کردن مواد تحریککننده
پزشک میتواند جهت تسریع روند بهبود کودک شما و تخلیه آن مواد تحریککننده را به کیست موجود در استخوان تزریق کند.
سوالات متداول
آیا احتمال سرایت کیستهای استخوانی به سایر نقاط بدن نیز وجود دارد؟
کیستهای استخوانی در بدن کودکان قابل سرایت نبوده و به دیگر نقاط بدن منتقل نخواهد شد.
در صورتی که کیست استخوان کودکان موجب شکستگی استخوان شود بیمار با چه علائمی مواجه میگردد؟
کبودی، مشکل در حرکت، درد، تورم و تغییر در شکل استخوان.
آیا پس از درمان کیست استخوان کودکان، امکان بازگشت مجدد آن وجود دارد؟
معمولاً در ۲۵ الی ۵۰ درصد مواقع کیستهای استخوانی کودکان در همان محل مجدداً باز میگردند. به همین دلیل مراجعه مداوم به پزشک جهت پیشگیری از عود مجدد این اختلال ضرورت دارد.
نتیجه گیری
کیست استخوان در کودکان اختلالی است که بسیاری از کودکان و نوجوانان با آن مواجه میشوند. این بیماری میتواند منجر به تضعیف و شکستگی استخوانها شود. درمان این بیماری توسط یک پزشک متخصص ارتوپد اهمیت بسیار زیادی دارد. میزان مهارت و تجربه پزشک تاثیر مستقیمی در تسریع روند بهبودی فرزند شما خواهد داشت. پیشنهاد ما آن است که ابتدا به طور کامل تحقیق کنید تا بتوانید یک پزشک قابل اطمینان را انتخاب نمایید، سپس جهت درمان فرزند خود به او مراجعه نمایید.